Đằng sau vị trí Á quân

 

Việc Bắc Ninh được Vietnam Report xếp thứ 2 trong danh sách Top 10 địa phương hấp dẫn doanh nghiệp lớn năm 2025 không chỉ phản ánh sức hút của một “thủ phủ công nghiệp” quen thuộc. Kết quả này cho thấy một sự chuyển dịch sâu sắc trong chiến lược thu hút đầu tư của tỉnh. Ngoài vị thế địa lý chiến lược và nền tảng công nghiệp sẵn có, điều gì thực sự đã tạo nên sức hút khác biệt, giúp Bắc Ninh vượt lên trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao?

Bài viết này sẽ phân tích 4 trụ cột chiến lược làm nên thành công của Bắc Ninh: từ tốc độ thể chế vượt trội, các tiêu chuẩn môi trường khắt khe được thực thi nghiêm ngặt, cho đến sự chuyển dịch cạnh tranh từ giá đất sang chất lượng thể chế và lấy chuyển đổi số làm xương sống cho toàn bộ hệ thống quản trị.

Các điểm nhấn chính

 

1. 'Luồng Xanh': Khi Tốc Độ Thủ Tục Trở Thành Lợi Thế Cạnh Tranh Tuyệt Đối

 

Bắc Ninh đã triển khai cơ chế ưu tiên "luồng xanh" dành cho các dự án quy mô lớn (trên 20 triệu USD), công nghệ cao như bán dẫn, năng lượng mới. Theo đó, các hồ sơ thuộc nhóm này được tách luồng xử lý, theo dõi độc lập và thực hiện theo tiến độ rút gọn.

Hiệu quả của cơ chế này được thể hiện rõ qua các con số: nhiều dự án đã giảm tới 40 đến 60% thời gian chuẩn bị thủ tục. Đơn cử, một tập đoàn sản xuất pin từ Trung Quốc khi đầu tư nhà máy thứ ba tại đây đã có thời gian chuẩn bị hồ sơ rút xuống chỉ còn hơn 20 ngày.

Đối với các nhà đầu tư FDI công nghệ cao, nơi vòng đời sản phẩm ngắn và áp lực "time-to-market" (thời gian ra mắt thị trường) cực kỳ gay gắt, tốc độ thể chế không chỉ là một sự tiện lợi mà là yếu tố sống còn. Mỗi ngày chậm trễ trong việc bàn giao thủ tục hay cấp phép đều có thể ảnh hưởng đến kế hoạch toàn cầu và làm tăng chi phí dự án, khiến việc xử lý nhanh chóng trở thành một lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho Bắc Ninh.

"Chúng tôi triển khai cơ chế luồng xanh... một cách có trọng tâm trọng điểm."

2. Yêu Cầu Xanh Không Phải Lời Hứa: Cái Giá Hàng Chục Tỷ Để Được Đầu Tư

 

Bắc Ninh đã chuyển hướng mạnh mẽ, đặt yêu cầu về môi trường lên hàng đầu với nguyên tắc "thu hút công nghệ cao, công nghiệp sạch". Điều này không chỉ là cam kết trên giấy tờ mà đã trở thành một điều kiện bắt buộc đối với các nhà đầu tư.

Một ví dụ điển hình là câu chuyện của một doanh nghiệp sản xuất chip bán dẫn. Do đặc thù ngành tiêu thụ nhiều nước và hóa chất, công ty này bắt buộc phải đầu tư một hệ thống xử lý nước thải công suất lớn, lên tới 1500 m³/ngày đêm, để được chấp thuận đầu tư.

Mức độ nghiêm túc của yêu cầu này được thể hiện qua các con số cụ thể:

• Mức đầu tư hệ thống: khoảng 20 tỷ đồng.
• Chi phí vận hành hàng năm: khoảng 3 đến 4 tỷ đồng.
• Yêu cầu nhân lực: đội ngũ 6 kỹ thuật viên vận hành liên tục 24 giờ.

Việc tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt này không phải là gánh nặng, mà là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và giữ được các đơn hàng giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Yêu cầu này không chỉ là một rào cản kỹ thuật; nó còn đóng vai trò như một 'bộ lọc' chiến lược, tự động sàng lọc và thu hút những nhà đầu tư có tiềm lực tài chính mạnh, tầm nhìn dài hạn và cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

3. Cuộc Chơi Đã Thay Đổi: Cạnh Tranh Bằng 'Chất Lượng Thể Chế', Không Chỉ Bằng Giá Đất

 

Xu thế cạnh tranh mới giữa các địa phương không còn chỉ nằm ở chi phí thuê đất mà là "cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, hạ tầng, nhân lực và đặc biệt là năng lực chuyển đổi số".

Các doanh nghiệp FDI công nghệ cao ngày nay đánh giá một địa phương như một "chỉnh thể". Họ xem xét tổng hòa các yếu tố: độ ổn định của chuỗi cung ứng, tốc độ giải quyết thủ tục, chất lượng lao động và mức độ minh bạch dữ liệu. Bởi vậy, một địa phương có thể có khu công nghiệp rộng, nhưng nếu thủ tục chậm, dữ liệu phân tán, cung ứng lao động thiếu bền vững, kết nối logistics hạn chế, thì lợi thế sẽ nhanh chóng bị triệt tiêu.

Xu hướng này hoàn toàn phù hợp với định hướng lớn của Chính phủ Việt Nam về việc xây dựng một môi trường đầu tư cạnh tranh và đồng hành cùng doanh nghiệp.

"Chúng tôi thì luôn luôn lắng nghe và thấu hiểu những cái khó khăn của các bạn... với một tinh thần là lợi ích hài hòa rủi ro chia sẻ."

Cam kết 'lắng nghe và thấu hiểu' ở cấp quốc gia này được Bắc Ninh cụ thể hóa bằng những cơ chế thực tiễn như 'luồng xanh' và các chính sách hỗ trợ minh bạch, biến định hướng vĩ mô thành lợi thế cạnh tranh vi mô mà nhà đầu tư có thể cảm nhận trực tiếp. Đây là một sự thay đổi sâu sắc trong tư duy thu hút đầu tư, chuyển từ "mời gọi" sang "chọn lọc" và "đồng hành", đặt nền tảng cho sự phát triển bền vững và chất lượng hơn.

4. Chuyển Đổi Số Là 'Xương Sống': Nền Tảng Vô Hình Cho Môi Trường Đầu Tư Đáng Tin Cậy

 

Trong bối cảnh mới, "chuyển đổi số của chính quyền địa phương có thể hiểu là một dạng hạ tầng mềm". Đây chính là nền tảng vô hình tạo nên một môi trường đầu tư đáng tin cậy.

Khi các quy trình được số hóa, dịch vụ công được cung cấp trực tuyến và việc điều hành dựa trên dữ liệu, doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể thời gian, chi phí tuân thủ và rủi ro phát sinh. Chuyển đổi số giúp minh bạch hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý và tăng khả năng phối hợp liên ngành.

Chuyển đổi số đóng vai trò "xương sống" trong ba dịch chuyển chiến lược của Bắc Ninh:

• Trong công nghiệp: Từ lắp ráp sang phát triển công nghiệp hỗ trợ sâu, công nghệ cao và sản xuất thông minh.
• Trong quản trị: Từ hành chính sang phục vụ, với chính quyền số, dữ liệu dùng chung, và điều hành dựa trên KPI làm nền tảng.
• Trong không gian phát triển: Xây dựng "hệ sinh thái sống" cho chuyên gia và người lao động, đồng thời phát triển logistics hiện đại để tối ưu chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, lợi thế bền vững không chỉ nằm ở vị trí hay khu công nghiệp, mà nằm ở năng lực quản trị hiện đại, với công cụ trực tiếp chính là chuyển đổi số.

Từ Công Xưởng Đến Cực Tăng Trưởng Công Nghệ Cao

 

Thành công của Bắc Ninh trong cuộc đua thu hút FDI thế hệ mới không phải là ngẫu nhiên. Đó là kết quả của một chiến lược tổng thể, kết hợp hài hòa giữa tốc độ thủ tục, tiêu chuẩn môi trường cao, tư duy quản trị hiện đại và nền tảng công nghệ số.

Nhiệm vụ đặt ra cho Bắc Ninh không chỉ là "giữ vị trí" một trung tâm công nghiệp, mà là "nâng tầm vị trí" để trở thành một cực tăng trưởng công nghệ cao, có năng lực hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Mô hình của Bắc Ninh—kết hợp tốc độ, tiêu chuẩn và quản trị thông minh—không chỉ là một câu chuyện thành công của địa phương. Nó còn là một hình mẫu tham chiếu quan trọng cho các địa phương khác trong bối cảnh Việt Nam quyết tâm nâng cao chất lượng tăng trưởng và định vị lại mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.