Trong bối cảnh giá nhà ở thương mại liên tục tăng cao, giấc mơ an cư của người thu nhập thấp vẫn là một khoảng cách dài. Tuy nhiên, với những chuyển động mạnh mẽ từ các chính sách hỗ trợ, nhà ở xã hội đang dần hiện hữu như một lời giải khả thi, dù vẫn còn không ít điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Được sở hữu một căn nhà của riêng mình không chỉ là nhu cầu thiết yếu mà còn là nền tảng ổn định cuộc sống của mỗi người dân. Thế nhưng, với nhóm thu nhập thấp, điều tưởng chừng bình thường ấy lại trở nên xa vời khi giá nhà ngày càng vượt xa khả năng chi trả.

Thực tế cho thấy, ngay cả khi thu nhập được nâng lên mức 8 - 10 triệu đồng/người/tháng, người lao động gần như không có khả năng tiếp cận nhà ở nếu phải tự tích lũy. Khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà đã khiến giấc mơ an cư trở thành bài toán nan giải không chỉ với cá nhân, mà còn là áp lực lớn đối với chính sách an sinh.

Anh Nguyễn Văn Sơn, quê ở xã Yên Lạc, hiện đang làm công nhân Công ty TNHH Exedy Việt Nam (Khu Công nghiệp Khai Quang, phường Vĩnh Phúc) cho biết: "Tôi đã làm trong công ty được hơn 10 năm. Hiện tại mức lương của tôi dao động từ 10 - 15 triệu đồng/tháng. Trừ các khoản chi phí, mỗi năm cố gắng lắm tôi cũng chỉ tiết kiệm được khoảng 40 triệu đồng. Nếu tính thêm cả thu nhập của vợ (cũng làm công nhân ở một công ty khác), mỗi năm 2 vợ chồng để dành được khoảng 70 triệu đồng.

Như vậy, số tiền 2 người dành dụm suốt 10 năm cũng không đủ mua 1 căn nhà ở xã hội giá rẻ nhất tính ở thời điểm hiện tại. Điều này đồng nghĩa với việc ở nhà thuê là câu chuyện hiển nhiên không chỉ của vợ chồng anh Sơn, mà còn của rất nhiều người lao động khác trong tỉnh và trên cả nước.

Trong bối cảnh đó, Đề án xây dựng ít nhất một triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2030 được triển khai đã thể hiện quyết tâm rất lớn của Chính phủ. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng cho thấy nhiều vướng mắc tồn tại kéo dài, từ quỹ đất, nguồn vốn đến thủ tục hành chính và đặc biệt là cơ chế vận hành khi phần lớn dự án vẫn do doanh nghiệp thực hiện, khó tránh khỏi mục tiêu lợi nhuận.

Điểm đáng chú ý là gần đây, hệ thống chính sách về nhà ở xã hội liên tục được điều chỉnh theo hướng cởi mở, thực chất hơn. Luật Nhà ở năm 2023 cùng các nghị định hướng dẫn mới đã mở rộng đáng kể đối tượng được hưởng chính sách, đồng thời nâng ngưỡng thu nhập, giúp nhiều nhóm lao động có cơ hội tiếp cận hơn so với trước đây. Các quy định mới cũng tập trung đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn quy trình xét duyệt và tăng tính minh bạch trong phân bổ quỹ nhà.

Tuy vậy, một thực tế không thể phủ nhận, dù chính sách đã mở nhưng khả năng tiếp cận thực sự vẫn phụ thuộc lớn vào giá thành sản phẩm. Khi chi phí đất đai, xây dựng, vận hành vẫn ở mức cao, nhà ở xã hội khó có thể giảm sâu như kỳ vọng, khiến nhiều người thu nhập thấp vẫn đứng ngoài cuộc chơi. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế theo hướng Nhà nước tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển, đặc biệt ở khâu tạo lập quỹ đất và kiểm soát chi phí.

Tại Phú Thọ, bức tranh nhà ở xã hội đang có những gam màu tích cực. Năm 2025, tỉnh khởi công 12 dự án với quy mô gần 12.000 căn hộ, hoàn thành và đưa vào sử dụng 2.913 căn, vượt chỉ tiêu được Chính phủ giao. Đây là kết quả nổi bật trong bối cảnh nhiều địa phương còn gặp khó trong quá trình triển khai.

Không dừng lại ở phát triển số lượng, tỉnh còn chủ động hoàn thiện hành lang pháp lý với hàng loạt quy định cụ thể về giá thuê, quản lý vận hành cũng như xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản. Việc đẩy mạnh phân cấp, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đã góp phần cải thiện đáng kể môi trường đầu tư và tạo điều kiện cho các dự án được triển khai nhanh hơn.

Dù vậy, nếu đặt trong tổng thể nhu cầu thực tế, nguồn cung hiện tại vẫn chưa thể đáp ứng đầy đủ. Áp lực về nhà ở cho công nhân, người lao động tại các khu công nghiệp, khu đô thị mới trên địa bàn tỉnh vẫn còn lớn, trong khi bài toán giá thành và khả năng chi trả chưa được giải quyết triệt để.

Có thể thấy, vấn đề của nhà ở xã hội hiện nay không còn nằm ở chỗ thiếu chủ trương, mà là làm thế nào để chính sách đi vào cuộc sống một cách hiệu quả nhất. Muốn vậy, cần một cách tiếp cận mạnh mẽ và thực chất hơn, trong đó Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo rõ nét, từ việc chủ động tạo quỹ đất sạch, hỗ trợ tín dụng dài hạn đến kiểm soát giá thành và bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng.

Cụ thể, trong thời gian tới, tỉnh đang nỗ lực giải quyết căn bản bài toán quỹ đất sạch, bởi chi phí đất đang chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành nhà ở xã hội; tách bạch rõ giữa mục tiêu an sinh và mục tiêu lợi nhuận, có cơ chế để Nhà nước đóng vai trò chủ đạo hơn trong phát triển nhà ở xã hội. Đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác định đúng đối tượng và đẩy mạnh tín dụng ưu đãi.

Với những nền tảng đã có, cùng sự chủ động, có thể kỳ vọng nhà ở xã hội ở Phú Thọ sẽ không dừng lại ở một chương trình mang tính chính sách, mà từng bước trở thành một trụ cột quan trọng của an sinh xã hội. Khi đó, giấc mơ an cư của người thu nhập thấp sẽ không còn là điều quá xa vời, mà là một mục tiêu có thể chạm tới bằng những bước đi cụ thể và bền vững.

Quang Nam (Theo Báo Phú Thọ)