Tháng 1/2026 đánh dấu một thời điểm đáng chú ý trong tiến trình phát triển của khu vực doanh nghiệp Việt Nam. Với hơn 54.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 62% so với cùng kỳ năm trước, bức tranh kinh tế tư nhân cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt từ trạng thái phục hồi sang mở rộng có kiểm soát. Kết quả này không mang tính ngẫu nhiên, mà phản ánh trực tiếp tác động tích lũy của các cải cách thể chế, đặc biệt là sau hơn 9 tháng triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Trong bối cảnh quy mô GDP đạt khoảng 514 tỷ USD và cả nước đã vượt mốc 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, khu vực tư nhân đang dần khẳng định vai trò trụ cột trong cấu trúc tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.
Diễn biến gia tăng mạnh mẽ về số lượng doanh nghiệp ngay từ đầu năm cho thấy môi trường gia nhập thị trường đã có những cải thiện mang tính thực chất. Số doanh nghiệp mới và quay trở lại hoạt động trong tháng 1/2026 không chỉ tăng mạnh về quy mô mà còn cho thấy sự thay đổi trong cấu trúc khu vực kinh doanh. Đáng chú ý, gần 1.000 hộ kinh doanh đã chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp chỉ trong một tháng, tương đương khoảng một phần tư tổng số hộ chuyển đổi của cả năm 2025. Điều này phản ánh xu hướng chính thức hóa hoạt động kinh doanh đang được đẩy nhanh, khi các rào cản hành chính dần được tháo gỡ và chi phí tuân thủ pháp luật tiếp tục giảm xuống. Thay vì né tránh khu vực chính thức, nhiều chủ thể kinh doanh đã bắt đầu coi đây là không gian an toàn và có khả năng mở rộng trong trung hạn.
Những chuyển động này gắn chặt với kết quả triển khai các nghị quyết trọng tâm về phát triển kinh tế tư nhân. Việc thực thi Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị cùng các nghị quyết liên quan của Quốc hội và Chính phủ đã đạt được các chỉ số định lượng tương đối rõ ràng. Trong năm 2025, hơn 96% nhiệm vụ được giao đã hoàn thành, hàng chục ngành nghề kinh doanh có điều kiện được cắt giảm hoặc thu hẹp phạm vi, và gần 3.000 thủ tục hành chính được đơn giản hóa. Song song với đó, thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn gần một phần ba, còn chi phí tuân thủ ước tính giảm hơn 40%, tương đương khoảng 48.600 tỷ đồng mỗi năm.
Sự cải thiện của môi trường kinh doanh cũng phản ánh rõ nét trên thị trường vốn và tâm lý nhà đầu tư. Tính đến cuối tháng 1/2026, số tài khoản chứng khoán đã vượt mốc 11 triệu, tăng khoảng 25% so với cuối năm 2024. Dòng chảy nhà đầu tư mới cho thấy kỳ vọng tích cực vào triển vọng kinh tế, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng rõ của thị trường vốn trong việc huy động và phân bổ nguồn lực cho tăng trưởng. Trong bối cảnh các chỉ số vĩ mô cơ bản duy trì ổn định, GDP bình quân đầu người vượt 5.000 USD, lạm phát được kiểm soát và hoạt động xuất nhập khẩu khởi sắc, niềm tin của khu vực tư nhân không chỉ đến từ chính sách, mà còn từ nền tảng kinh tế vĩ mô tương đối vững chắc.
Ở cấp độ định hướng, các thông điệp chỉ đạo từ Chính phủ cho thấy nỗ lực nhất quán trong việc tái định vị vai trò của kinh tế tư nhân. Tại phiên họp Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết 68 cuối tháng 1, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh việc hoàn thiện cơ sở chính trị và thể chế để khu vực tư nhân thực sự trở thành động lực then chốt của nền kinh tế. Tư duy “Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, nhân dân ủng hộ” tiếp tục được đặt làm nền tảng, cùng với yêu cầu xây dựng môi trường đầu tư bình đẳng, thông thoáng và cơ chế quản trị hiệu quả hơn, kể cả trong khu vực doanh nghiệp nhà nước. Phương châm hành động “nói đi đôi với làm” và nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ” được xem là điều kiện cần để củng cố niềm tin trong dài hạn.
Tổng hợp các dữ liệu tháng 1/2026 cho thấy khu vực kinh tế tư nhân đang bước vào một pha phát triển mới, nơi tăng trưởng về số lượng doanh nghiệp đi kèm với cải thiện về chất lượng thể chế và niềm tin thị trường. Những kết quả đạt được trong cắt giảm thủ tục và chi phí tuân thủ không chỉ thúc đẩy làn sóng gia nhập thị trường, mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp mở rộng đầu tư, gia tăng đóng góp cho ngân sách và phát triển kinh tế bền vững. Từ góc nhìn hệ thống, đây là tín hiệu cho thấy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng đang diễn ra theo hướng rõ nét hơn, với khu vực tư nhân giữ vai trò trung tâm thay vì chỉ là lực lượng bổ trợ.
