Khu Đông TPHCM từ nhiều năm nay là điểm nghẽn hạ tầng mang tính hệ thống của toàn vùng đô thị mở rộng. Trục cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây vừa gánh lưu lượng liên tỉnh, vừa phải hấp thụ dòng xe nội đô ngày càng tăng, khiến tình trạng ùn tắc không còn mang tính thời điểm mà đã trở thành trạng thái thường trực. Trong bối cảnh đó, tuyến Vành đai 3 trên cao dài 14,7 km không xuất hiện như một giải pháp tình thế, mà là kết quả của một lựa chọn chiến lược nhằm tái cấu trúc dòng chảy giao thông khu vực phía Đông.
Việc thông xe kỹ thuật vào ngày 19/12/2025 là cột mốc mang ý nghĩa kiểm chứng năng lực thực thi của dự án. Đây không phải là sự kiện truyền thông đơn thuần, mà là bằng chứng cho thấy tuyến đường đã vượt qua giai đoạn rủi ro cao nhất về kỹ thuật và tổ chức thi công. Từ góc nhìn hạ tầng, đoạn tuyến này giữ vai trò dẫn lưu trực tiếp phương tiện từ không gian đô thị dày đặc ra các trục cao tốc liên vùng, qua đó giảm áp lực cho mạng lưới đường hiện hữu vốn đã quá tải trong nhiều năm.
Trong tổng thể dự án, nút giao Tân Vạn là điểm then chốt phản ánh rõ nhất tư duy thiết kế giao thông hiện đại. Thay vì xử lý xung đột bằng các giao cắt cùng mức, phương án tách mức đa tầng với ba tầng giao thông và năm nhánh cầu vượt được lựa chọn để tối ưu hóa lưu lượng và giảm xung đột dòng xe. Việc triển khai thi công trong điều kiện mặt bằng hạn chế và lưu lượng phương tiện lớn đặt ra yêu cầu rất cao về tổ chức công trường. Việc đạt khoảng 50% khối lượng tại nút giao này cho thấy dự án đã đi qua giai đoạn phức tạp nhất về kết cấu.
Song song với tiến độ xây lắp, dự án Vành đai 3 trên cao còn cho thấy sự dịch chuyển trong cách tiếp cận quản lý giao thông. Hệ thống giao thông thông minh ITS, dự kiến hoàn thiện trong quý I/2026, đóng vai trò điều phối và tối ưu hóa dòng xe theo thời gian thực. Đây là yếu tố quyết định để tuyến đường không chỉ “mở thêm làn”, mà thực sự nâng cao hiệu quả khai thác. Đồng thời, việc xử lý nền đất yếu, đặc biệt ở khu vực phía Tây TPHCM, đang được triển khai với yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm đảm bảo độ ổn định lâu dài cho toàn tuyến.
Giá trị dài hạn của 14,7 km đường trên cao không nằm ở việc giảm ùn tắc cục bộ, mà ở khả năng hình thành một hành lang lưu thông dự phòng có tính chiến lược. Khi kết nối thông suốt với cầu Nhơn Trạch và cao tốc Bến Lức – Long Thành, tuyến Vành đai 3 trên cao sẽ tạo ra một trục bypass phía Nam, cho phép phương tiện từ miền Tây và khu vực phía Nam tiếp cận Đồng Nai mà không cần đi xuyên qua các điểm nghẽn đô thị. Điều này không chỉ cải thiện giao thông, mà còn tái phân bổ lại không gian phát triển kinh tế – logistics của toàn vùng.
Theo tiến độ hiện nay, dự án Vành đai 3 đi qua TPHCM, Đồng Nai và Tây Ninh đã đạt hơn 70% sản lượng, trên tổng chiều dài hơn 76 km. Mốc đưa tuyến đường trên cao vào vận hành dịp 30/04/2026 sẽ là bước khởi đầu cho mục tiêu khép kín toàn tuyến vào cuối tháng 6/2026. Khi vành đai này hoàn thiện, khu Đông TPHCM sẽ bước sang một giai đoạn mới, nơi hạ tầng giao thông không còn chạy theo áp lực tăng trưởng, mà trở thành công cụ chủ động định hình cấu trúc đô thị và năng lực cạnh tranh vùng.
