Trong bối cảnh nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là chìa khóa then chốt để các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh toàn cầu. Tuy nhiên, chuyển đổi số không đơn thuần là việc mua sắm công cụ công nghệ mà đòi hỏi một sự thay đổi toàn diện về tư duy quản trị, chuẩn hóa quy trình và số hóa tri thức. Báo cáo này tổng hợp các phân tích sâu sắc từ Hội thảo APEC về thúc đẩy chuyển đổi số cho doanh nghiệp MSME, đưa ra lộ trình thực thi và mô hình phối hợp giữa con người và công nghệ nhằm giúp doanh nghiệp phát triển bền vững trong kỷ nguyên AI.
 

1. Tổng quan về Hội thảo APEC và Tầm nhìn Chiến lược

 

Nhằm phân tích tác động của trí tuệ nhân tạo đối với mô hình kinh doanh, chuỗi cung ứng và thị trường lao động, Hội thảo APEC về "Thúc đẩy chuyển đổi số cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa trong bối cảnh phát triển của trí tuệ nhân tạo"đã được tổ chức. Sự kiện dự kiến quy tụ gần 150 đại biểu từ các nền kinh tế APEC, các tổ chức quốc tế, tập đoàn công nghệ cùng khu vực tư nhân để chia sẻ các giải pháp ứng dụng AI thiết thực cho khối MSME. Qua đó, hội thảo nhấn mạnh thông điệp trọng tâm: chuyển đổi số và AI phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn nhằm tạo ra những chuyển biến thực chất về năng suất, năng lực quản trị và khả năng mở rộng thị trường cho doanh nghiệp. 
 

2. Những rào cản và thách thức đối với doanh nghiệp MSME

  Dù AI mở ra nhiều cơ hội, các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ vẫn đang đối mặt với những trở ngại đáng kể:

 

 

3. Bản chất của AI trong mối quan hệ với Con người

 

Một trong những vấn đề trọng tâm được thảo luận là vai trò của AI trong lực lượng lao động. AI không thay thế con người một cách trọn vẹn mà tập trung thay thế các tác vụ cụ thể:
 

• Đặc điểm tác vụ AI đảm nhận: Các công việc lặp lại, dễ dự đoán, nặng về thao tác thủ công, xử lý dữ liệu và ít đòi hỏi phán đoán phức tạp.
• Mô hình phối hợp ba vai trò:

   

4. Lộ trình 5 bước triển khai AI cho doanh nghiệp nhỏ

 

Để chuyển từ thử nghiệm rời rạc sang quản trị dựa trên dữ liệu, doanh nghiệp cần thực hiện lộ trình bài bản:

1. Chuẩn hóa quy trình: Loại bỏ sự lộn xộn trong vận hành, mô tả rõ ràng từng bước công việc để AI có thể hỗ trợ chính xác.
2. Tập trung dữ liệu: Đưa thông tin về một nguồn thống nhất, đảm bảo nguyên liệu cho AI phải đáng tin cậy và "sạch".
3. Số hóa tri thức: Biến kinh nghiệm cá nhân thành tài sản số dùng chung của toàn doanh nghiệp.
4. Làm rõ vai trò: Xác định ranh giới giữa phần việc của AI, phần kiểm duyệt của nhân viên và quyền quyết định của lãnh đạo.
5. Đào tạo có kiểm soát: Nâng cao năng lực AI cho đội ngũ gắn liền với nguyên tắc bảo mật, kiểm chứng thông tin và sử dụng có trách nhiệm.

5. Thước đo thành công của quá trình chuyển đổi AI

 

Sự thành công của một sáng kiến AI không nên chỉ được tính bằng số giờ tiết kiệm được hay số lượng công cụ đã triển khai. Một quá trình chuyển đổi thực chất phải để lại các giá trị nền tảng:
 

• Quy trình: Rõ ràng, minh bạch hơn.
• Dữ liệu: Sạch hơn và có tính hệ thống.
• Tri thức: Được lưu giữ và chuyển hóa thành tài sản doanh nghiệp.
• Năng lực đội ngũ: Được nâng cao, có khả năng làm chủ công nghệ.
• Cơ chế ra quyết định: Minh bạch và dựa trên dữ liệu thực tế.

Các nền tảng này đảm bảo kết quả chuyển đổi được duy trì bền vững ngay cả khi các mô hình công nghệ hoặc công cụ thay đổi trong tương lai. Việc tăng cường hợp tác giữa các nền kinh tế APEC và huy động nguồn lực quốc tế sẽ là động lực quan trọng để xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ MSME phát triển trong kỷ nguyên số.