Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã trải qua 6 năm thực thi (từ ngày 01/08/2020 đến tháng 08/2026), tạo ra những chuyển biến sâu sắc và định hình lại hành lang kinh tế song phương. Với tổng kim ngạch thương mại đạt hơn 380 tỷ USD trong giai đoạn này, EVFTA không chỉ là một thỏa thuận thương mại mà còn là nền tảng chiến lược đưa Việt Nam trở thành trung tâm hoạt động cốt lõi của các tập đoàn EU tại châu Á. Những kết quả đạt được về xuất siêu, cắt giảm thuế quan và cải cách thể chế đã khẳng định vai trò của Hiệp định trong việc bồi đắp niềm tin kinh doanh và nâng cấp quan hệ ngoại giao giữa hai bên lên tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện.
 

Thành tựu Thương mại và Tác động Kinh tế sau 6 năm

Việc thực thi EVFTA đã mang lại những con số tăng trưởng ấn tượng, minh chứng cho hiệu quả của lộ trình tự do hóa thương mại:
 

• Tổng kim ngạch thương mại: Đạt hơn 380 tỷ USD chỉ trong 6 năm, chiếm tới 42,6% tổng kim ngạch thương mại song phương của 31 năm (tính từ tháng 1/1995 đến tháng 6/2026).

• Cán cân thương mại (6 tháng đầu năm 2026):
  • Xuất khẩu từ Việt Nam sang EU: 31,8 tỷ USD.
  • Nhập khẩu từ EU vào Việt Nam: 9,7 tỷ USD.
  • Xuất siêu: Đạt khoảng 22 tỷ USD, vượt mức xuất siêu của cả năm 2019 (thời điểm trước khi Hiệp định có hiệu lực).

• Lợi ích đối với doanh nghiệp EU:
  • 50% doanh nghiệp EU tại Việt Nam hưởng lợi trực tiếp từ ưu đãi thuế quan.
  • 66% doanh nghiệp báo cáo đạt được các khoản tiết kiệm tài chính đo lường rõ ràng.
  • Chi phí nhập khẩu giảm giúp giá bán sản phẩm giảm từ 5 - 15%, tăng đáng kể năng lực cạnh tranh.

Vị thế Chiến lược của Việt Nam trong Mạng lưới Toàn cầu của EU

EVFTA đã nâng tầm vị thế của Việt Nam, biến quốc gia này thành một nền tảng cạnh tranh chiến lược cho các kế hoạch mở rộng dài hạn tại châu Á của các tập đoàn châu Âu.
 

• Đánh giá của doanh nghiệp: Trên 50% doanh nghiệp châu Âu khẳng định Việt Nam là trung tâm hoạt động cốt lõi hoặc địa bàn tăng trưởng trọng điểm.

• Điển hình đầu tư: Tập đoàn Beiersdorf (Đức) thông qua chi nhánh Tesa Việt Nam đã đầu tư nhà máy trị giá 55 triệu Euro tại Hải Phòng vào năm 2021, ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực, tập trung vào các giải pháp kết dính và băng keo kỹ thuật.

• Môi trường kinh doanh: Sự minh bạch và đơn giản hóa thủ tục pháp lý từ phía Chính phủ Việt Nam đã củng cố niềm tin của nhà đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo cơ hội việc làm.

Tác động Đối với Ngành công nghiệp và Cải cách Thể chế

Hàng hóa Việt Nam hiện được hưởng mức thuế ưu đãi khoảng 80% khi xuất sang EU. Đặc biệt, ngành gia công cơ khí và công nghiệp hỗ trợ thụ hưởng lợi ích kép: Đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm cơ khí sang thị trường EU - Tiếp cận và nhập khẩu máy móc, công nghệ tiên tiến từ EU để nâng cao năng lực sản xuất.

EVFTA còn đóng vai trò là đòn bẩy cho những thay đổi tích cực về mặt chính sách và tư duy kinh doanh:
 

• Cải cách hành chính: Việt Nam tích cực số hóa hồ sơ, cải cách thủ tục hải quan, đẩy nhanh hoàn thuế và thống nhất quy tắc xuất xứ.

• Năng lực doanh nghiệp: Hình thành tư thế hội nhập chủ động, linh hoạt hơn trước các biến động toàn cầu nhờ tuân thủ các cam kết tiêu chuẩn cao của Hiệp định.

Tầm nhìn và Lộ trình Tương lai

Bước sang năm thứ 7 và hướng tới thập kỷ thực thi đầu tiên, EVFTA tiếp tục mở ra những cột mốc quan trọng:
 

Hiệp định EVFTA được nhận định là nền tảng vững chắc, mở ra một kỷ nguyên ngoại giao kinh tế mới, đồng thời đòi hỏi các nhà sản xuất trong nước phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về xuất xứ và môi trường để tận dụng tối đa cơ hội tiếp cận thị trường.