Ngày 30/7, tại TP HCM, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (PLDS&KT, Bộ Tư pháp) phối hợp Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNN&V) tổ chức Hội nghị “Chính sách mới về nhà ở - Kiến tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho DN, hộ kinh doanh”.

Hội nghị nằm trong kế hoạch năm 2026 của Bộ Tư pháp triển khai Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho DNN&V, hộ kinh doanh giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định 869/QĐ-BTP ngày 29/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp; cụ thể hóa chủ trương đồng hành cùng DN, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Dự thảo dành riêng một chương về nhà ở cho thuê

Phát biểu khai mạc, bà Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Cục PLDS&KT, cho biết, Hội nghị được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội ngành nghề và cộng đồng DN trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật về nhà ở.

Theo bà Thanh, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang được xây dựng theo hướng hoàn thiện môi trường pháp lý minh bạch, ổn định; giảm chi phí tuân thủ, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong đầu tư, phát triển nhà ở.

Dự thảo cũng hướng tới đa dạng hóa các loại hình nhà ở, khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở thương mại giá phù hợp; hoàn thiện các quy định về sở hữu, giao dịch và chính sách tài chính trong lĩnh vực nhà ở.

“Các chính sách này tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, kinh doanh của DN, chủ đầu tư dự án, tổ chức tín dụng, đơn vị tư vấn, công chứng, môi giới cũng như hộ kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng, vật liệu và bất động sản”, bà Thanh cho biết.

Đại diện Bộ Tư pháp nhấn mạnh, với tinh thần lấy thực tiễn làm cơ sở hoàn thiện chính sách, Hội nghị kỳ vọng tiếp nhận nhiều ý kiến từ cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng DN để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi.

Tại Hội nghị, Thạc sĩ Nguyễn Tấn Hoàng Hải, Khoa Luật Dân sự, Trường ĐH Luật TP HCM trình bày tham luận góp ý, tập trung rà soát các quy định dưới góc độ thực tiễn áp dụng.

Theo ông Hải, một trong những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu là quy định về quyền sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, đặc biệt là cơ chế xử lý khi hết thời hạn sở hữu, nhằm vừa bảo đảm quyền tài sản hợp pháp của chủ sở hữu, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước.

Với chính sách phát triển nhà ở cho thuê, ông Hải đánh giá việc dự thảo dành riêng một chương quy định về loại hình này là điểm mới tích cực, thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy phát triển nhà ở để bán sang phát triển đồng thời nhiều loại hình nhà ở. Nhà ở cho thuê sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu của người lao động, sinh viên, cán bộ, lực lượng vũ trang, các nhóm có nhu cầu thuê nhà ngày càng lớn, qua đó hỗ trợ mục tiêu an sinh xã hội và phát triển thị trường nhà ở bền vững.

Tham luận cũng phân tích các quy định về quản lý, vận hành và sử dụng nhà chung cư; đề cập đến quản lý quỹ bảo trì, quyền và trách nhiệm của các chủ thể tham gia quản lý nhà chung cư; một số nội dung cần tiếp tục rà soát để bảo đảm tính minh bạch, khả thi khi thực hiện.

Kiến nghị mở rộng quyền tham gia phát triển nhà ở xã hội

Trong phần thảo luận của Hội nghị, nhiều ý kiến nêu lên vấn đề tiếp cận nhà ở xã hội (NƠXH), đặc biệt là với các cặp vợ chồng trẻ.

Nói về nội dung này, bà Thanh cho biết chính sách hiện hành đã quy định khá đầy đủ các hình thức tiếp cận NƠXH gồm mua, thuê, thuê mua. Tùy điều kiện kinh tế, người dân có thể lựa chọn hình thức phù hợp và tiếp cận các gói tín dụng ưu đãi theo quy định.

Tuy nhiên, bà Thanh cho biết, trên thực tế việc hoàn thiện hồ sơ vẫn còn nhiều khó khăn do các thủ tục xác nhận chưa có nhà ở, xác nhận thu nhập, tình trạng hôn nhân tại một số địa phương… còn mất nhiều thời gian, nhất là với người lao động ngoài khu vực nhà nước. “Ngay cả bản thân tôi khi tìm hiểu để hỗ trợ người thân mua NƠXH cũng phải mất khá nhiều thời gian nghiên cứu các quy định”, bà Thanh nói.

Theo bà Thanh, mỗi trường hợp có điều kiện và hồ sơ khác nhau nên rất khó hướng dẫn chung. Người dân cần tìm hiểu kỹ các quy định hiện hành hoặc liên hệ cơ quan thẩm quyền để được hướng dẫn cụ thể.

Góp ý tại Hội nghị, Luật sư (LS) Trương Thị Hòa (Đoàn LS TP HCM) cho rằng, việc sửa đổi Luật Nhà ở cần bảo đảm nguyên tắc bảo vệ quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp; các quy định hạn chế quyền cần được quy định trực tiếp trong luật, không nên giao văn bản dưới luật hướng dẫn.

Bà Hòa cũng kiến nghị nghiên cứu mở rộng quyền tham gia phát triển NƠXH của cá nhân nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định; xem xét mở rộng nhóm đối tượng được ưu tiên tiếp cận NƠXH, trong đó có người khuyết tật, người bị thu hồi đất...

Đại diện một DN tham dự Hội nghị, ông Chu Minh Tùng bày tỏ băn khoăn về việc giá nhà ở vẫn ở mức cao, trong khi người dân ngày càng khó tiếp cận. Theo ông Tùng, nguyên nhân chủ yếu đến từ thủ tục kéo dài và chi phí, đặc biệt là tiền sử dụng đất và thuế; vì vậy, kiến nghị nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn trong chuyển đổi công năng công trình, mở rộng quyền tham gia phát triển nhà ở của cá nhân.

Đại diện Cục PLDS&KT cho biết, trong quá trình rà soát dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), đã kiến nghị quy định trực tiếp trong luật các nội dung liên quan hạn chế quyền, chấm dứt quyền sở hữu và hợp đồng nhà ở; thay vì giao cho văn bản dưới luật hướng dẫn. Những đề xuất về mở rộng đối tượng được hưởng chính sách NƠXH sẽ tiếp tục được nghiên cứu, trao đổi với Bộ Xây dựng. Đồng thời Bộ Tư pháp sẽ tăng cường các hoạt động tuyên truyền, đối thoại, hỗ trợ pháp lý để người dân tiếp cận, thực hiện đúng các quy định.
 

Nhã An (Theo Báo Pháp luật)