Từ nền tảng Khu kinh tế Thái Bình, Hưng Yên đang định hình một không gian phát triển hoàn toàn mới - Khu kinh tế tự do với kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng năng động, hiện đại, mang tầm khu vực và quốc tế.

Kỳ vọng lớn của người dân

Mới đây, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đã thống nhất thông qua Đề án thành lập Khu kinh tế tự do Hưng Yên để báo cáo Đảng ủy Chính phủ trình Bộ Chính trị xem xét, quyết định. Đây được xem là một bước đi mang tính chiến lược, không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn thể hiện sự chuyển đổi mạnh mẽ trong tư duy kinh tế của địa phương sau sáp nhập.

Đề án được xây dựng trên cơ sở phát triển từ Khu kinh tế Thái Bình, với diện tích hiện tại khoảng 30.583ha, đồng thời nghiên cứu mở rộng về phía Tây khoảng 13.000ha và lấn biển phía Đông khoảng 17.000ha. Không gian này dự kiến chia thành 3 vùng phát triển, hướng tới hình thành một tổ hợp đa chức năng, bao gồm trung tâm nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao, công nghiệp hiện đại, năng lượng mới, dịch vụ logistics, cảng biển, sân bay cùng các đô thị nghỉ dưỡng, giải trí.

Đối với người dân vùng ven biển - nơi từng gắn liền với nghề nông và khai thác thủy sản, những thay đổi này không chỉ là câu chuyện quy hoạch trên giấy mà đã và đang tác động rõ rệt đến đời sống thường nhật.

Ngư dân Trịnh Quang Vinh (tổ dân phố số 6, xã Thái Thụy) chậm rãi kể về những năm tháng mưu sinh lênh đênh trên biển. Nhiều đời gia đình ông gắn bó với nghề đánh bắt, thu nhập bấp bênh, phụ thuộc thời tiết, mùa vụ. “Ngày trước, đi biển là chính, nhưng không phải lúc nào cũng có cá, có tôm. Mình không có nghề khác, lại ít học nên cũng không biết làm gì hơn. Quanh đây cũng không có nhiều việc để lựa chọn” - ông Vinh nói.

Khi Khu kinh tế Thái Bình hình thành, những nhà máy, công xưởng dần mọc lên, kéo theo nhu cầu lao động tăng cao. Con cháu trong gia đình ông bắt đầu có lựa chọn khác ngoài nghề biển. Một số người chuyển sang làm việc trong các doanh nghiệp, thu nhập ổn định hơn.

“Thấy con cháu có việc làm gần nhà, không phải đi xa, cuộc sống đỡ vất vả hơn, mình cũng mừng. Giờ nghe nói sẽ có khu kinh tế tự do, quy mô còn lớn hơn thì càng hy vọng nhiều cơ hội hơn nữa” - ông Vinh chia sẻ.

Ở một góc cảng cá Tân Sơn, anh Tạ Duy Hiếu (làng Thụy Hải, xã Thái Thụy) chỉ tay về phía khu neo đậu tàu thuyền, ánh mắt đầy kỳ vọng về những đổi thay đang được nhắc tới từ đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên.

Gắn bó nhiều năm với nghề đi biển, anh Hiếu vẫn đều đặn cùng con thuyền ra khơi đánh bắt hải sản. Công việc nặng nhọc, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và con nước, khi được mùa, khi thất mùa, cuộc sống vì thế cũng không ít bấp bênh. Dẫu vậy, với anh, biển vẫn là sinh kế chính, là nơi nuôi sống gia đình qua bao năm tháng.

Những ngày gần đây, khi thông tin về việc xây dựng đề án Khu kinh tế tự do được nhắc đến nhiều hơn, người dân vùng ven biển như anh cũng bắt đầu có thêm niềm hy vọng về một tương lai khác cho quê hương.

“Có thêm doanh nghiệp, có thêm phát triển thì người dân như mình cũng mong có thêm cơ hội, không chỉ phụ thuộc hoàn toàn vào nghề biển như trước nữa”, anh Hiếu chia sẻ, mắt vẫn hướng về phía cảng cá Tân Sơn, nơi những con tàu đánh bắt vừa trở về sau chuyến biển dài ngày.

Đòn bẩy cạnh tranh toàn cầu

Một trong những điểm đáng chú ý của Đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên chính là cách tiếp cận trong xây dựng cơ chế, chính sách. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên Lê Quang Hòa, đề án được thiết kế trên tinh thần lấy nhu cầu và những rào cản của nhà đầu tư làm trung tâm.

Thay vì tập trung vào các ưu đãi thuế, phí truyền thống, tỉnh hướng tới tạo dựng một môi trường đầu tư, kinh doanh thực sự thuận lợi, hiệu quả và có khả năng cạnh tranh ở tầm quốc tế. Các chính sách được xây dựng phù hợp với định hướng phát triển không gian và ngành nghề, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi.

“Tỉnh đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành 12 nhóm, với 31 cơ chế, chính sách; trong đó có một số chính sách tốt nhất của Việt Nam hiện nay và 13 chính sách đột phá theo chuẩn quốc tế” - ông Lê Quang Hòa thông tin.

Theo đó, Khu kinh tế tự do Hưng Yên được định hướng trở thành khu kinh tế có mức độ “tự do” cao, dựa trên 4 trụ cột chính: tự do trong kinh doanh; tự do trong luân chuyển vốn; thu hút, phát triển nhân tài; và tự do trong quản trị. Đây là những yếu tố cốt lõi nhằm tạo ra một môi trường phát triển linh hoạt, năng động và hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Đánh giá về đề án này, ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương - cho rằng, tỉnh Hưng Yên đã chuẩn bị công phu, nghiêm túc, cung cấp đầy đủ các luận cứ khoa học và thực tiễn. Tuy nhiên, đây là mô hình mới, chưa có tiền lệ, do đó cần có những cơ chế đặc thù, vượt trội so với quy định hiện hành để bảo đảm tính khả thi.

Ông cũng nhấn mạnh, việc thành lập Khu kinh tế tự do Hưng Yên không chỉ là câu chuyện riêng của địa phương mà còn có ý nghĩa đối với cả nước, đặc biệt trong việc tìm kiếm mô hình phát triển mới phù hợp với bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Cùng quan điểm, ông Phan Đức Hiếu - Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - đánh giá cao sự chủ động, tiên phong của Hưng Yên trong việc xây dựng đề án. Theo ông, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đã được xác định rõ, việc địa phương mạnh dạn đề xuất mô hình mới là bước đi tích cực, thể hiện sự cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng.

Từ góc độ dài hạn, Khu kinh tế tự do Hưng Yên được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những khu kinh tế mở, năng động và thân thiện với nhà đầu tư hàng đầu khu vực châu Á. Đồng thời, đây cũng có thể là “phòng thí nghiệm” chính sách - nơi thử nghiệm các mô hình quản trị mới, tạo tiền đề cho việc nhân rộng trong tương lai.

Mai Hương (Theo Lao động)