TP. Hồ Chí Minh đang kiến nghị nhiều cơ chế mới về đất đai, tín dụng và ưu đãi tài chính nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển nhà ở xã hội cho thuê, hướng đến mở rộng quỹ nhà ở cho người lao động, công nhân và cán bộ trong bối cảnh nhu cầu ngày càng gia tăng.

Theo Sở Xây dựng, hành lang pháp lý đối với nhà ở cho thuê vẫn còn nhiều khoảng trống. Các quy định hiện hành chủ yếu tập trung vào nhà ở xã hội và nhà ở thương mại cho thuê, trong khi chưa có cơ chế đủ mạnh để khuyến khích hình thành quỹ nhà ở cho thuê quy mô lớn. Đây được xem là một trong những nguyên nhân khiến nguồn cung chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Để thúc đẩy phát triển phân khúc này, thành phố kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu, tham mưu Chính phủ sớm hoàn thiện khung chính sách riêng cho nhà ở cho thuê, đồng thời áp dụng các ưu đãi mạnh về tài chính như miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp trong suốt thời gian khai thác dự án.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là xây dựng gói tín dụng ưu đãi riêng cho nhà ở xã hội cho thuê, nhà lưu trú công nhân và nhà ở cho thuê, phù hợp với đặc thù thời gian thu hồi vốn dài. Theo đó, lãi suất vay được đề xuất ở mức 3-4%/năm hoặc cao hơn lãi suất huy động 1,5-2%/năm, thời hạn vay 15-20 năm và thời gian ân hạn 3 năm.

Ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty Xây dựng Thương mại Lê Thành cho rằng, để doanh nghiệp tham gia mạnh hơn vào phát triển nhà ở xã hội cho thuê cần có chính sách ưu đãi đồng bộ về đất đai, thuế và tín dụng. Bên cạnh gói vay ưu đãi dài hạn, Nhà nước nên xem xét hỗ trợ 70-80% lãi suất vay thương mại trong giai đoạn đầu tư và khai thác dự án, đặc biệt trong 10 năm đầu kể từ khi đưa công trình vào vận hành. Theo ông, đây là giải pháp quan trọng để bảo đảm hiệu quả tài chính đối với loại hình có thời gian hoàn vốn dài.

Ngoài bài toán vốn, nhiều chuyên gia cho rằng cần tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục đầu tư và đất đai. Theo đó, TP.Hồ Chí Minh nên được cho phép giao chủ đầu tư thực hiện dự án nhà ở trên các khu đất có một phần hoặc toàn bộ diện tích do Nhà nước quản lý hoặc các khu đất phù hợp quy hoạch phát triển nhà ở mà không phải thực hiện thủ tục đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư hay chuyển mục đích sử dụng đất. Việc rút ngắn quy trình này sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Đối với nhà lưu trú công nhân, thành phố đề xuất cho phép các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản, kể cả không phải doanh nghiệp phát triển hạ tầng khu công nghiệp, được thuê đất trong khu công nghiệp để đầu tư xây dựng nhà ở cho người lao động. Đồng thời, các chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại dành 50% quỹ nhà để cho thuê cũng nên được hưởng cơ chế ưu đãi tương tự dự án nhà ở xã hội. Đây được kỳ vọng sẽ tạo động lực thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển quỹ nhà ở cho thuê quy mô lớn.

Những kiến nghị này cũng được Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nêu tại buổi làm việc với đoàn công tác Chính phủ. Theo đó, thành phố đề xuất 3 nhóm cơ chế trọng tâm về đất đai, tín dụng và quản lý nhà ở nhằm tạo đột phá trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân.

Cụ thể, thành phố kiến nghị cho phép UBND thành phố quyết định giao chủ đầu tư trực tiếp đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý, quỹ đất công hoặc quỹ đất phù hợp quy hoạch mà không phải đấu giá, đấu thầu; đồng thời sớm ban hành chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất, ưu đãi thuế và hỗ trợ lãi suất vay đối với các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân. Thành phố cũng đề xuất cho phép linh hoạt chuyển đổi các loại hình nhà ở trong cùng dự án khi đáp ứng các điều kiện theo quy định nhằm tối ưu hóa quỹ nhà và cân đối cung - cầu.

Phản hồi các kiến nghị đó, Bộ Xây dựng cho biết, nhiều nội dung đã được quy định trong hệ thống pháp luật hiện hành. Việc giao chủ đầu tư và không tổ chức đấu giá đối với dự án nhà ở xã hội đã được quy định tại Nghị định số 192/2025/NĐ-CP. Các chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất và hỗ trợ lãi suất đã được quy định trong Luật Nhà ở 2023, đồng thời Bộ đang phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu bổ sung thêm các ưu đãi về tiền sử dụng đất, thuế và tín dụng cho nhà đầu tư cũng như các đối tượng được thuê hoặc sử dụng nhà ở xã hội.

Bộ cũng cho biết, Nghị quyết số 201 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội không hạn chế loại hình hoặc quỹ đất phát triển nhà ở xã hội, chỉ yêu cầu quỹ đất phù hợp quy hoạch. Bên cạnh đó, việc linh hoạt chuyển đổi các loại hình nhà ở trong cùng dự án đã được quy định tại Nghị định số 95/2024/NĐ-CP. Đối với các đề xuất vượt khung pháp lý hiện hành, Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương nghiên cứu, đánh giá để tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét trong quá trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt và các chính sách liên quan.

Việc hoàn thiện cơ chế về đất đai, tín dụng và ưu đãi đầu tư được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội cho thuê, góp phần mở rộng nguồn cung nhà ở giá hợp lý, đáp ứng nhu cầu an cư của người lao động và bảo đảm mục tiêu phát triển đô thị bền vững của TP.Hồ Chí Minh.

Minh Tuyết (Theo Thời báo Ngân hàng)