TP.HCM đang bước vào một giai đoạn siết chặt quản lý quỹ nhà, đất công tại các doanh nghiệp nhà nước với cách tiếp cận mang tính hệ thống và có mục tiêu rõ ràng. Dưới chỉ đạo trực tiếp của Ủy ban nhân dân Thành phố, các diện tích đất sử dụng sai mục đích, bị lấn chiếm, cho mượn trái phép hoặc chậm triển khai dự án đang được rà soát và đưa vào diện xử lý dứt điểm. Đây không đơn thuần là hoạt động hành chính, mà là một bước tái cấu trúc nguồn lực đất đai nhằm bảo toàn ngân sách và tái phân bổ cho các mục tiêu phát triển đô thị bền vững.
 

Trọng tâm của chính sách là thu hồi triệt để những khu đất không còn đáp ứng đúng mục đích được giao. Những dự án chậm tiến độ, vi phạm cam kết đầu tư hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước đều thuộc diện xem xét xử lý. Quan điểm điều hành thể hiện rõ: tài sản công phải được quản lý như một nguồn lực kinh tế chiến lược, không phải là phần dư thừa có thể để tồn tại trong trạng thái lãng phí. Việc xử lý dứt điểm các tồn đọng kéo dài cũng nhằm hạn chế phát sinh tranh chấp và khiếu kiện, đồng thời củng cố kỷ cương trong quản lý tài sản nhà nước.
 

Cơ chế triển khai được thiết kế theo hướng phân cấp trách nhiệm cụ thể và tăng cường phối hợp liên ngành. Các sở chuyên môn như quy hoạch, xây dựng, tài nguyên môi trường có nhiệm vụ cung cấp dữ liệu, rà soát hồ sơ pháp lý và đánh giá hiện trạng sử dụng đất. Các tổng công ty và doanh nghiệp trực thuộc Thành phố phải chủ động tự kiểm tra quỹ đất đang quản lý, bảo đảm sử dụng đúng ranh giới, đúng công năng và hoàn tất nghĩa vụ tài chính. Người đại diện pháp luật của doanh nghiệp chịu trách nhiệm trực tiếp trước Nhà nước nếu để xảy ra thất thoát hoặc sai phạm. Trách nhiệm cá nhân được đặt song hành với trách nhiệm tổ chức, nhằm giảm thiểu khoảng trống quản trị từng tồn tại trong giai đoạn trước.
 

Song song với thu hồi và xử lý, Thành phố đặt ra các tiêu chuẩn minh bạch cao hơn trong chuyển nhượng, cổ phần hóa và khai thác tài sản đất đai. Mọi hoạt động chuyển mục đích sử dụng đất, bán tài sản gắn liền với đất hoặc thoái vốn đều phải tuân thủ cơ chế công khai và đấu giá theo quy định pháp luật. Phương án sử dụng đất trong quá trình cổ phần hóa phải được lập chi tiết và tiếp tục thực hiện sau khi chuyển đổi mô hình. Các hoạt động cho thuê, cho mượn, liên doanh liên kết không đúng quy định bị đình chỉ ngay. 
 

Động thái siết quản lý đất công diễn ra trong bối cảnh thị trường bất động sản TP.HCM đang chịu áp lực lớn về giá và nguồn cung. Mặt bằng giá nhà ở duy trì ở mức cao trong năm 2025, trong khi từ ngày 01/01/2026, bảng giá đất mới cùng hệ số điều chỉnh giá đất bắt đầu được áp dụng, tạo thêm biến số cho chi phí đầu vào của dự án. Nhu cầu ở thực vẫn ở mức lớn, nhưng quỹ đất phù hợp cho phát triển nhà ở vừa túi tiền và nhà ở xã hội còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, việc thu hồi quỹ đất sử dụng kém hiệu quả tại doanh nghiệp nhà nước trở thành một công cụ điều tiết nguồn cung mang tính chiến lược.
 

Giai đoạn 2026–2030 được xác định là chu kỳ tái phân bổ nguồn lực mạnh mẽ. Quỹ đất thu hồi sẽ là nền tảng để triển khai mục tiêu phát triển gần 200.000 căn nhà ở xã hội, đồng thời tạo dư địa cho phân khúc nhà ở thương mại giá phù hợp. Đây không chỉ là bài toán an sinh, mà còn là giải pháp ổn định cấu trúc thị trường, giảm lệ thuộc vào nguồn cung cao cấp và hạn chế rủi ro bong bóng giá. Khi đất đai được đưa về đúng mục đích sử dụng, hiệu quả phân bổ vốn xã hội cũng được cải thiện theo.
 

Chính sách của TP.HCM đồng bộ với định hướng chung từ Trung ương về tối ưu hóa tài sản công và nâng cao hiệu quả khai thác cơ sở nhà đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy. Các yêu cầu về đưa tài sản vào khai thác kịp thời, xử lý nghiêm vi phạm và bảo đảm tiêu chuẩn quản lý thống nhất cho thấy một xu hướng quản trị mới: đất công phải vận hành theo nguyên tắc hiệu quả và minh bạch, tương thích với quy mô đô thị đặc biệt và tốc độ đô thị hóa cao.

Từ góc độ hệ thống, việc quản lý và xử lý sai phạm nhà, đất tại doanh nghiệp nhà nước ở TP.HCM không chỉ nhằm khắc phục tồn tại quá khứ. Đây là quá trình tái thiết kỷ luật tài sản công, thiết lập lại chuẩn mực sử dụng đất và tạo nền tảng cho chiến lược phát triển nhà ở giai đoạn tới. Khi quỹ đất được quản lý chặt chẽ và phân bổ theo ưu tiên dân sinh, thị trường bất động sản sẽ có thêm một trụ đỡ ổn định dài hạn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chu kỳ đầu tư ngắn hạn.